Khi trí tuệ nhân tạo (AI) có thể viết một kịch bản trong 10 giây và dựng video trong 30 giây, tốc độ lan truyền chóng mặt, giữa ranh giới mong manh của thực và giả, việc người có sức ảnh hưởng (KOL, KOC) hành xử như thế nào trước mỗi cú click chuột đã trở thành vấn đề sống còn của toàn xã hội.
Thượng tá Đỗ Minh Kim nhấn mạnh phải cùng nhau lấy cái đẹp dẹp cái xấu, bảo vệ trật tự và kiến tạo niềm tin số vững bền cho đất nước
ẢNH: NHẬT THỊNH
Tại phiên đối thoại chuyên đề mở màn với chủ đề "AI, thông tin sai lệch và khủng hoảng niềm tin" trong khuôn khổ Hội nghị KOL toàn quốc lần thứ II (KOL Summit 2026) đã làm nóng cả hội trường.
Phiên đối thoại chuyên đề có đông đảo đại diện cơ quan quản lý, chuyên gia công nghệ, nền tảng số, các MCN, agency cùng hàng trăm nghệ sĩ, KOL, KOC đến từ 34 tỉnh, thành phố trên cả nước.
Người sáng tạo phải chậm lại, kiểm trước, tin sau
Mở đầu phiên thảo luận, nhà sáng tạo nội dung Hải Triều (Đặng Nam Hải Triều) đã chỉ ra một nghịch lý đáng lo ngại: Tiện ích của AI đang biến thành chiếc "bẫy tốc độ" đối với người làm nội dung lẫn công chúng. Bằng trải nghiệm thực tế, Hải Triều cho biết chỉ bằng vài câu lệnh đơn giản trên ChatGPT, đoạn video anh đi mua xe ô tô trị giá 600 triệu đồng đã bị biến đổi toàn bộ logo, hình ảnh và thổi phồng mức giá lên 2 tỉ đồng chỉ sau vài thao tác.
Nhà sáng tạo nội dung Hải Triều chia sẻ tại tọa đàm
ẢNH: NHẬT THỊNH
"AI có thể lên kịch bản trong 10 giây và hoàn thành video trong 30 giây. Sự tiện lợi đó cuốn người sáng tạo vào vòng xoáy ai nói trước, ai bắt trend nhanh hơn. Nỗi sợ bị tụt lại phía sau (FOMO) cùng thuật toán phân phối của các nền tảng mạng xã hội khiến nhiều người bỏ qua khâu xác minh nguồn tin. Chỉ sau một đêm, ranh giới giữa thật và giả bị xóa nhòa, khiến người dùng bình thường có thể mất tiền tỉ chỉ vì những thông tin ngụy tạo tinh vi", Hải Triều trăn trở.
Theo anh, giải pháp duy nhất để bảo vệ khán giả là người sáng tạo phải chủ động "chậm lại một nhịp" và thực hành nguyên tắc "kiểm trước, tin sau". Bởi dù AI có tạo ra hàng triệu nội dung trong chớp mắt, giá trị cảm xúc và tính trung thực do con người tạo ra là điều không thuật toán nào có thể thay thế.
Báo chí chính thống là 'mỏ neo' thông tin chuẩn xác
Trước thực trạng không gian mạng biến chuyển phức tạp, thượng tá Đỗ Minh Kim, Phó trưởng phòng 3 (Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an, đại diện Liên minh Niềm tin số), khẳng định xã hội ngày nay đã công nhận sáng tạo nội dung là một nghề nghiệp thực thụ. Khi đã là một nghề, KOL không đơn thuần là người kiếm tìm tương tác mà phải gánh vác sứ mệnh như một "chất truyền dẫn" văn hóa, lan tỏa điều tử tế và quảng bá hình ảnh đất nước.
Toàn cảnh buổi tọa đàm đối thoại niềm tin và giá trị
ẢNH: NHẬT THỊNH
Thượng tá Đỗ Minh Kim nhấn mạnh 3 tầng trách nhiệm bắt buộc đối với mỗi cá nhân nắm giữ sức ảnh hưởng. Đó là trách nhiệm nguồn: Khi đăng bài, KOL chính là một nguồn phát thông tin. Dù dẫn lại ở đâu, họ phải trả lời cho bằng được ba câu hỏi: Nguồn tin có chính thức không? Có gây tác hại tiêu cực đến xã hội không? Và có làm tổn hại đến uy tín cá nhân không? Bởi một dòng trạng thái chưa kiểm chứng của KOL có thể lập tức biến thành sự thật tuyệt đối trong mắt hàng triệu người hâm mộ.
Thứ 2 là trách nhiệm lan tỏa, khi mỗi lượt chia sẻ (share) của người nổi tiếng đều có sức công phá dữ dội trong cộng đồng. Trước khi bấm chia sẻ, bắt buộc phải chọn lọc, kiểm tra chéo với các nguồn tin từ báo chí chính thống và cơ quan chuyên môn.
Và trách nhiệm pháp lý và khắc phục hậu quả, khi vô tình chia sẻ thông tin sai lệch làm lũng đoạn dư luận, KOL không thể im lặng xóa bài để trốn tránh. Họ phải đính chính công khai với mức độ lan tỏa tương xứng bài đăng gốc, chủ động phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước và nền tảng số để khắc phục hậu quả, đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật.
AI là 'bếp phụ', con người phải là 'bếp trưởng'
Để giải quyết bài toán hài hòa giữa việc tận dụng công nghệ và bảo vệ đạo đức sáng tạo, ông Nguyễn Văn Khánh, Giám đốc Công nghệ của Vitamin Network (đơn vị trực tiếp quản lý khoảng 1.000 KOL), đưa ra hình ảnh ví von giàu tính thực tiễn.
Ông Nguyễn Văn Khánh phát biểu
ẢNH: NHẬT THỊNH
Theo ông Khánh, AI hay công nghệ số đóng vai trò giống như người phụ bếp, giúp chúng ta cân đo đong đếm nguyên vật liệu và tiết giảm tối đa thời gian sản xuất. Nhưng người nêm nếm món ăn sau cùng, quyết định hương vị và chịu trách nhiệm trước thực khách bắt buộc phải là người bếp trưởng. KOL chính là vị bếp trưởng ấy. Chúng ta không thể mang món ăn dở ra phục vụ rồi đổ lỗi cho cái cân của phụ bếp bị hỏng.
Theo ông Khánh, mạng lưới của ông đã đưa công nghệ vào quy trình rà soát kịch bản 2 tầng: sử dụng công cụ phát hiện các thông số kỹ thuật sai lệch, các vấn đề nhạy cảm và đối chiếu nguồn tin cộng đồng, trước khi biên tập viên duyệt tay lần cuối.
Bổ sung thêm, ông Nguyễn Đăng Quỳnh, Tổng giám đốc Vitamin Network, cho rằng trong meta thuật toán mới của mạng xã hội, việc tạo dựng một video đạt hàng triệu lượt xem là điều không quá khó, nhưng để có được sự tin cậy thì cần cả một hành trình tích lũy.
"Khán giả chỉ đặt trọn niềm tin khi người sáng tạo sẵn sàng dấn thân và cống hiến giá trị thực tế cho cộng đồng, tương tự cách rapper Đen Vâu liên tục đồng hành cùng các hoạt động thiện nguyện và chương trình an ninh mạng xã hội suốt thời gian qua", ông Quỳnh chia sẻ.
Tại tọa đàm, ông Nguyễn Quang Sáng, Phó giám đốc Trung tâm Truyền hình Việt Nam khu vực Nam bộ (VTV Nam bộ), khẳng định báo chí chính thống luôn sẵn sàng làm "mỏ neo" thông tin chuẩn xác để bảo vệ công chúng và hỗ trợ các nhà sáng tạo nội dung. Báo chí học hỏi sự năng động của KOL, và ngược lại, KOL cần sự chuẩn mực của báo chí để xây dựng sự nghiệp bền vững.
Ông Nguyễn Quang Sáng khẳng định báo chí chính thống luôn sẵn sàng làm "mỏ neo" thông tin chuẩn xác để bảo vệ công chúng và hỗ trợ các nhà sáng tạo nội dung
ẢNH: NHẬT THỊNH
Khép lại phiên trao đổi, tham luận "Từ Tin AI? Đến tin có trách nhiệm" do thiếu tá Phạm Khánh Hòa (phó trưởng một phòng của Cục A05, đại diện Liên minh Niềm tin số) trình bày đã đưa ra thông điệp: Thay vì hoang mang tự hỏi "Tin AI?" hay "Tin ai?", mỗi công dân mạng cần chuyển dịch sang một phản xạ số chủ động kiểm chứng trước, tin tưởng sau và chia sẻ có trách nhiệm.
Đúc kết tinh thần của KOL Summit 2026, thượng tá Đỗ Minh Kim khẳng định nhiệm vụ trọng tâm của Liên minh Niềm tin số thời gian tới là thiết lập mạng lưới kiểm chứng thông tin đa tầng và xây dựng hệ thống câu lạc bộ Niềm tin số sâu rộng tại các địa phương.
"Trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, chính sự tử tế, trung thực và tinh thần phụng sự cộng đồng của các KOL sẽ là 'màng lọc' vững chắc nhất, cùng nhau lấy cái đẹp dẹp cái xấu, bảo vệ trật tự và kiến tạo niềm tin số vững bền cho đất nước", thượng tá Đỗ Minh Kim nhấn mạnh.
KOL phải dũng cảm đính chính, nhận lỗi khi xảy ra sai sót
Ông Nguyễn Lâm Thanh, Tổng giám đốc TikTok Việt Nam, nhận định bản chất của cuộc khủng hoảng hiện nay lớn hơn câu chuyện tin giả thông thường. Người dùng mạng không chỉ tiếp nhận nội dung, mà đặt trọn niềm tin vào danh tính của chủ tài khoản đăng tải.
Theo ông Thanh, AI có thể tạo ra vô vàn nội dung, nhưng chỉ có con người mới kiến tạo được niềm tin. Một nút chia sẻ của KOL có sức ảnh hưởng tương đương với hàng triệu người bình thường cộng lại. Nền tảng có thể cung cấp công cụ nhận diện nội dung do AI tạo ra và trao quyền báo cáo cho cộng đồng, nhưng người sáng tạo nội dung chuyên nghiệp phải khác người dùng thông thường ở tính chuẩn mực. Cẩn trọng tối đa trước khi bấm máy và dũng cảm đính chính, nhận lỗi khi xảy ra sai sót.
Bình luận (0)